У добры час
- Автор: Шамякин Иван Петрович
- Год: 1958
- Язык: белорусский
- Год: Дзяржаўнае выдавецтва БССР. Рэдакцыя мастацкай літаратуры
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «У добры час». Краткое содержание книги:
— Дожджык, дожджык, прыпусці!
Як у полі тры кусты...
Васіль не разумеў сэнсу апошніх слоў, хоць некалі ў дзяцінстве не раз паўтараў іх. Але першы радок і яму хацелася выгукнуць — папрасіць дождж, каб ён быў мацнейшы і ішоў даўжэй.
— Заходзь у хату, Вася.
Ён павярнуўся. Маша стаяла ў сухім плацці з распушчанымі мокрымі валасамі.
— Трэба пачакаць Ігната Андрэевіча.
— Хіба ён не пазнае твайго каня?
Васіль паслухмяна пайшоў за ёй. Прайшоў цераз кухню ў пакой і збянтэжыўся, убачыўшы, што пакідае на чыста вымытай падлозе мокрыя сляды.
— Хочаш, Вася, я дам табе сухую сарочку, Пецеву.
— Ну, што ты!.. Я, зараз паеду.
— А чаго табе спяшацца? Пасядзі. Ты-ж першы раз у нас у гасцях.
Яна гаварыла гэта проста, як вельмі блізкаму чалавеку, і ён ажно разгубіўся і не ведаў, што рабіць: адмовіцца, ці прыняць прапанову.
А Маша тымчасам дастала са скрыні чорную сацінавую сарочку, падала яму, і ў яго нехапіла рашучасці адмовіцца.
Ён вышаў на кухню, каб пераапрануцца. Сарочка была крыху цесная, з кароткімі рукавамі, і Васіль адчуў сябе ў ёй зусім юнаком. Калі ён вярнуўся, Маша прыветліва ўсміхнулася.
— Ну вось, які ты маладзенькі! Пачакай мяне хвіліначку.
Яна накіравалася на кухню. Там загрымелі начоўкі, вядро, палілася вада. Ён адчыніў дзверы.
— Што ты робіш?
— Выпалашчу тваю гімнасцёрку і кашулю.
У яго загарэліся вушы.
— Ну, што ты!.. — ён памкнуўся быў не даць ёй зрабіць гэтага, але яна рашучым рухам адхіліла яго.
Неўзнарок позірк яго спыніўся на яе нагах, стройных, прыгожых, па калені бронзавых ад загару. Яму стала сорамна, і ён хутка вярнуўся ў пакой, стаў каля акна. Сэрца яго моцна білася. Па другім баку вуліцы прайшлі Макушэнка і Ладынін. Ён правёў іх позіркам і схамянуўся толькі тады, калі яны зайшлі ў двор да Яўмена Лескаўца: яму трэба было паклікаць іх. Не пачуў ён таксама, калі Маша зайшла.
— Ах, які дождж! Проста радасць!
Яна стаяла амаль побач, глядзела ў акно і спрытнымі рукамі заплятала касу.
— Каб ты ведаў, які ў мяне настрой! Чаму ты хмурышся?
— Я? Наадварот, — ён засмяяўся. — У мяне таксама незвычайны настрой.
— Ты добра гаварыў на сходзе. Аб балоце і аб новых культурах. Як там Насця?
— Паклялася, што ляжа касцямі, а сабярэ не менш, як па пяцьсот цэнтнераў буракоў, — адказаў ён.
— Сабярэ, — сур'ёзна запэўніла Маша і, хвіліну памаўчаўшы, спытала крыху трывожна і сумна: — А колькі вось я сабяру?
— Чаго?
— Усяго.
— А-а... Будуць ісці вось такія дажджы...
— А калі не будуць?
— У нас не Сальскі стэп, Маша, а Палессе.
— А мінулае лета?
— Такія леты ў нас бываюць раз у дваццаць год. Вунь як ён лінуў. Суткі пройдзе... на месяц вільгаці хопіць.
— Ты суцяшаеш мяне так, быццам я не чытала Вільямса і не чула, што сам-жа ты гаварыў на занятках...
Ён павярнуўся і, забыўшыся на ўсе іншыя пачуцці, па-сяброўску ўзяў яе за плечы, заглянуў у вочы:
— Мілая Маша! Не ўсё адразу. Каб дамагчыся таго, пра што піша Вільямс, трэба многа-многа працаваць яшчэ. І табе і мне... І ўсім нам... Лёгка сказаць: асвоіць севазвароты... Але нялёгка зрабіць гэта...
— Нялёгка... Асабліва ў нас... — яна ўздыхнула і адышла да стала. Дастала з паліцы тоўстую кніжку, разгарнула.
— Чаму — асабліва ў вас?.. Гэта дарэмна... З Лескаўца будзе добры гаспадар... Сёння ён цікава гаварыў пра спаборніцтва. Урэшце...
Ён хацеў быў сказаць: «Відаць, яго перавыхаванне залежыць ад цябе»,— але стрымаўся, прыкусіў язык. Ён даўно ўжо не цікавіўся іх адносінамі і добра не ведаў, у які бок яны зрушыліся пасля яго размовы з Машай.
Маша маўчала, утаропіўшы позірк у кнігу. Ён таксама змоўк. Яна ўзяла з разгорнутай кнігі аркуш паперы, глянула на Васіля, няўпэўнена прамовіла:
— Вось... хачу паказаць табе... першаму...
Ён узяў, прачытаў, і вочы яго загарэліся.
— Малайчына!.. Даўно пара. Праўда, напісаць можна было-б карацей.
— Што ты! Хіба можна карацей! У мяне і так усё вельмі каротка. Глядзі, якая аўтабіяграфія. Два дні пісала і вось колечкі напісала. Сорам паказваць такую аўтабіяграфію.
— Глупства! Справа не ў памеры, Маша. Ёсць біяграфіі доўгія ды з плямамі. А твая, што кропля вось гэтай дажджавой вады. Без парушынкі. Сёння-ж перадай усё Ладыніну.