Палеская элегія

Раніцай, паныла апусціўшы долу цяжкія галовы, з ярмом на шыях, ішлі мае азіяцкія валы стаптаным стэпам да ішымскага берага, жоўтая вада ў рацэ хвалявалася, падымалася пырскамі ўтору, хаця ветру не было, стаяла глыбокая, як пасля ўрагану, цішыня.

А потым была нядзеля, дзяўчатам на стане далі адпачынак, і мы з Тоняй стаялі на беразе Ішыма, валы пілі ваду ў рацэ. Я ведаў, што кахаю яе, таму не мог, не смеў глянуць ёй у вочы, узяць яе за руку, абняць. Мы пайшлі берагам, і Тоня спынілася: ля берага, на тым баку з вады рос высокі густы чарот, і ля яго, ля чароту, на лёгкай хвалі гойдаліся лілеі — белыя, на доўгіх і тонкіх зялёных сцяблінах. Тоня глядзела на іх, і я збоку бачыў: у вачах яе стаялі здзіўленне, слёзы і цішыня. Я распрануўся, кінуўся ў Ішым, пераплыў яго і ля чароту выцягнуў з вады, сарваў лілею, мерыўся сарваць яшчэ некалькі кветак, але Тоня сказала мне з берага: «Адну! Хай жывуць!» Калі я даў ёй на беразе кветку, яна нахілілася над ёю і сказала: «Думала, што лілеі не пахнуць, але ж — пахнуць... вадой, стэпам і, здаецца, яшчэ нечым...» Потым яна абаперлася рукой на маё плячо, скінула на траву басаножкі, сышла з берага ў ваду, узялася рукой за падол сукенкі, хацела падняць яе, але скоса і спадылба глянула на мяне і шапнула: «Не глядзі, адвярніся». Я адышоў ад берага, чуў, як яна паласкала ў рацэ ногі, і бачыў, бачыў гэтыя нябачныя, пад берагам, ногі і ведаў, што нельга, нельга мне хоць якім неасцярожным позіркам, неасцярожным рухам спалохаць яе. Яна ціха паклікала мяне, я падаў ёй руку, і, калі яна стала перада мной, на беразе, маладзенькая, з вялікімі чыстымі вачамі, я ўзяў яе на рукі і панёс, панёс берагам у высокай траве. Адной рукой яна абняла мяне за шыю, другой трымала крамяную белую лілею, а вочы заплюшчыла і нешта слухала, слухала. Прыслухаўся і я: з боку пасёлка, з дынаміка наплывала музыка. Тоня прашаптала: «Гэта «Развітанне» Шуберта...»